Rozpad małżeństwa jest jednym z zagrożeń płynących z życia codziennego we współczesnym świecie. Zmiany społeczno - obyczajowe warunkują zarówno okoliczności rozwodu jak i jego konsekwencje. Obserwacje psychologów, socjologów i pedagogów wskazują na to, że na przestrzeni kilku ostatnich lat można oczekiwać większego zainteresowania obojga rodziców udziałem w wychowaniu dzieci w przypadku rozstania. Motywacje tego zainteresowania są bardzo różne. Przy uwzględnieniu konfliktu jaki zwykle towarzyszy rozstaniu małżonków problem związany z opieką nad dzieckiem staje się przyczyną nasilenia nieporozumień. Walka o prawo do opieki nad dzieckiem, aktywne poszukiwanie wsparcia i sojuszników w walce prowadzi zwykle do angażowania dziecka w konflikt między rodzicami. Dziecko zaangażowane w konflikt nie ma możliwości do adaptacji w nowych warunkach funkcjonalnych. Zaangażowanie tego rodzaju zwykle skutkuje poczuciem mniejszej wartości, zaburzeniem poczucia bezpieczeństwa - uogólnionymi zaburzeniami zachowania i emocji. Często tego rodzaju zaburzenia mają negatywny wpływ na funkcjonowanie intelektualne; dziecko miewa trudności w nauce, w przyswajaniu i przetwarzaniu informacji szkolnych. Uogólnione niepowodzenia - brak stabilnej sytuacji rodzinnej, porażki w roli ucznia - mogą skutkować reakcjami nieprzewidywalnymi np. ucieczki z domu, uzależnienia, zachowania agresywne, schorzenia somatyczne.
Zachowania manipulacyjne wobec dziecka stosowane przez rodziców prowadzą do poczucia zagrożenia emocjonalnego, destabilizacji. Często bywa tak, że dziecko stawiane w sytuacji, w której musi "opowiedzieć" się po stronie jednego z rodziców stosuje metodę unikową lub jest lojalne wobec tego rodzica, z którym jest aktualnie fizycznie. Wynika to z konfliktu poczucia lojalności - dziecko odczuwa potrzebę dzielenia swoich uczuć, ocen w sposób "sprawiedliwy". Rodzice rozgoryczeni brakiem jednolitej postawy syna, córki okazują swoje niezadowolenie, rozgoryczenie - tym samym pogłębiając poczucie winy u dziecka. Jest to źródłem reakcji nerwicowych - lękowych, agresywnych o nieprzewidywalnym przebiegu i dynamice.
Rywalizacja o uczucia dziecka zwykle skutkuje zachowaniami manipulacyjnymi z ich strony. Dzieci doskonale orientują się w systemie walki toczącej się o jego uczucia i starają się to wykorzystać. Rodzice są zaskoczeni komunikatami "jak mi nie pozwolisz to powiem tacie, że chcę z nim mieszkać", "a u mamy mi wolno, powiem mamie". Zaskoczony rodzic ulega nie chcąc narazić się na odrzucenie ze strony dziecka, oskarżenie o to, że jest "złym" rodzicem. Dziecko natomiast uczy się jak sterować rodzicami i osiąga własne cele. Tymi celami najczęściej są dobra materialne - niestety.
Skutki zaburzeń wzajemnych relacji pomiędzy rodzicami, brak oznak wzajemnego szacunku, wypowiadanie negatywnych komunikatów na temat byłego partnera mają wpływ na życie dorosłe dziecka- na wadliwe (instrumentalne) postrzeganie drugiego człowieka jako partnera życiowego. Aktualnie spotykane konflikty między byłymi partnerami są długotrwałe i nasilone, a ich ośrodkiem są często dzieci.
W sytuacji gdy rodzice podejmują decyzję o rozstaniu ich obowiązkiem wobec dziecka jest godne ustalenie dalszego postępowania. Koniecznością jest pamiętanie o tym, że sposób w jaki rodzice się rozstają będzie miał wpływ na kształtowanie się postaw wobec innych ludzi w całym dalszym, również dorosłym, życiu ich córki, syna.
Skorzystanie z pomocy psychologa jest decyzją trudną; nie można wykluczyć, że rodzice obawiają się ujawnienia opinii, ocen własnych dzieci na ich temat. Bardzo często matka, ojciec starają się "dobrać" psychologa w taki sposób, aby nie był on psychologiem "drugiej strony". Zasadne jest, aby kontakt z psychologiem nie był postrzegany jako szukanie sojusznika do zdobycia przewagi nad "przeciwnikiem" - rolą psychologa jest pomoc dziecku w zrozumieniu własnych uczuć, poglądów na konflikt. Następnym krokiem jest zaprezentowanie sytuacji emocjonalnej dziecka jego rodzicom i pomoc im w znalezieniu optymalnego dla dziecka rozwiązania sytuacji. Współpraca na linii rodzice - psycholog jest odpowiedzialną decyzją świadczącą o szacunku dla własnego dziecka.

Anna Maria Gogel psycholog